Từ ngày 1/7/2025, nhiều tỉnh bắt đầu vận hành theo đơn vị hành chính mới: bỏ cấp huyện, sáp nhập xã. Đây là thay đổi lớn không chỉ về quản lý nhà nước, mà còn tác động trực tiếp đến cách thức triển khai chương trình OCOP giai đoạn mới tại các địa phương.
Thách thức mới đối với cấp tỉnh khi triển khai OCOP
Không còn cấp huyện là tầng trung gian, cấp tỉnh buộc phải “ôm trọn” toàn bộ quy trình OCOP:
-
Tiếp nhận hồ sơ từ hơn 50–150 xã,
-
Hướng dẫn, đánh giá, thẩm định sản phẩm,
-
Theo dõi, hỗ trợ sau xếp hạng.
Tuy nhiên, trong khi khối lượng công việc tăng gấp 3–5 lần, số lượng cán bộ chuyên trách không thay đổi. Thiếu hệ thống sàng lọc, quản lý tập trung khiến nguy cơ quá tải, tắc nghẽn và bỏ sót là rất rõ ràng.
Cấp xã trở thành “chân trụ” – nhưng chưa đủ nền tảng
Trong giai đoạn mới, cấp xã giữ vai trò ngày càng quan trọng trong việc triển khai chương trình OCOP tại địa bàn. Nhưng thực tế cho thấy:
-
Cán bộ xã chưa được đào tạo bài bản về quy trình, tiêu chí OCOP,
-
Thiếu công cụ để theo dõi tiến độ và hỗ trợ chủ thể,
-
Lúng túng trong việc cập nhật hồ sơ, địa giới, thông tin pháp lý sau sáp nhập.
Nếu không được trao quyền – huấn luyện – kết nối bằng công nghệ, cấp xã khó có thể gánh vác vai trò mới, khiến chu trình triển khai OCOP dễ bị đứt gãy từ gốc.
Giải pháp đề xuất từ DKD – Kết nối tỉnh – xã – chủ thể
Là đơn vị tư vấn đồng hành cùng nhiều tỉnh như Bắc Kạn, Đắk Lắk, Quảng Nam, Khánh Hòa…, DKD đề xuất mô hình 3 trụ cột để đảm bảo chương trình OCOP vận hành hiệu quả sau sáp nhập:
1. Tư vấn mô hình vận hành OCOP phù hợp thực tiễn
DKD hỗ trợ địa phương thiết kế lại quy trình vận hành OCOP:
-
Xã: tiếp nhận, hỗ trợ chuẩn hóa hồ sơ, theo dõi tiến độ sản phẩm.
-
Tỉnh: tập trung đánh giá, thẩm định và định hướng phát triển.
Sơ đồ phân luồng rõ ràng giúp tránh bỏ sót, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời tăng tính chủ động tại địa phương.
2. Đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ xã
DKD tổ chức các chương trình đào tạo thực hành, cung cấp biểu mẫu, tài liệu chuẩn và hướng dẫn kỹ năng đánh giá hồ sơ OCOP cho cán bộ xã – những người sẽ trực tiếp làm việc với chủ thể mỗi ngày.
3. Số hóa toàn bộ quy trình OCOP cấp tỉnh
DKD cung cấp phần mềm quản lý OCOP cấp tỉnh, kết nối đồng bộ với cấp xã:
-
Xã có thể nhập liệu, theo dõi sản phẩm, gửi hồ sơ trực tuyến.
-
Tỉnh theo dõi toàn bộ chu trình, phân loại hồ sơ, cảnh báo sai sót, xuất báo cáo tự động.
-
Chủ thể được cập nhật tiến độ và hướng dẫn bổ sung minh bạch, nhanh chóng.
Kết luận
Chương trình OCOP sau sáp nhập hành chính không thể triển khai theo cách cũ. Nếu không tái cấu trúc mô hình, chuẩn hóa bộ máy và ứng dụng công nghệ, chương trình sẽ đối mặt với nhiều rủi ro: quá tải, thiếu kiểm soát, sản phẩm kém chất lượng và chủ thể bị bỏ lại phía sau.
Tái cấu trúc – Chuẩn hóa – Số hóa – Tư vấn chất lượng
Là 4 từ khóa cốt lõi để OCOP tiếp tục phát triển bền vững trong giai đoạn 2025–2030.
